Spintmijten, trips en rouwmuggen in cannabis

Deze gids is geschreven voor volwassenen die thuis kweken.

Spintmijten, trips en rouwmuggen vormen samen het beruchte drietal dat een indoor kweek razendsnel om zeep kan helpen — en waar geïntegreerde plaagbestrijding (IPM) het enige serieuze antwoord op is. Spintmijten vreten bladeren aan de onderkant kaal en leggen een bloeiende kweek in minder dan twee weken plat. Trips laten zilveren strepen en zwarte stipjes achter op het blad. Rouwmuggen zijn vooral een probleem bij stekken en zaailingen, maar hun larven knagen aan fijne wortelharen en zetten jonge planten op slot. IPM — een gelaagde aanpak met preventie, monitoring, biologische bestrijders en gerichte middelen — is het kader waar iedere thuiskweker uiteindelijk op uitkomt. Want in week 5 van de bloei naar een breedwerkend gif grijpen, is de snelste manier om je oogst te verpesten.

Spintmijten: de tentmoordenaars

De bonenspintmijt (Tetranychus urticae) is de meest destructieve plaag in indoor cannabis, en het is geen insect maar een spinachtige. Ze zitten aan de onderkant van het blad, prikken plantencellen aan en zuigen de inhoud leeg. Vroege signalen: minuscule gele of witte spikkeltjes op de bovenkant van bladeren, alleen zichtbaar met een loep. Later: webjes tussen de bladtoppen, bronsgekleurde bladeren, en als je écht te laat bent een stoffige deken van levende mijten die over je toppen kruipen.

AZARIUS · Spintmijten: de tentmoordenaars

Het probleem is hun voortplantingstempo. Bij 27°C legt een vrouwtje zo'n 100 eieren en is een nieuwe generatie in ongeveer 7 dagen volwassen (Van Leeuwen et al., 2010). Een populatie verdubbelt sneller dan de meeste kwekers hun planten controleren. Lagere temperaturen en hogere luchtvochtigheid remmen ze af — bloeitenten rond 24–26°C en 50–60% RV (keurig binnen het 1,0–1,5 kPa VPD-venster) maken het hun lastiger.

Biologische bestrijding werkt goed in een afgesloten tent. Phytoseiulus persimilis is de klassieke roofmijt: hij eet niets anders dan spintmijten en hun eieren, en bij 20–50 roofmijten per m² ruimt hij een lichte aantasting in 2–3 weken op (Koppert technische fiches). Zakjes koop je bij gespecialiseerde leveranciers. Voor spuitmiddelen: insecticide zeep of een 1% neem-surfactant-mengsel gericht op de onderkant van de bladeren slaat volwassen mijten neer, maar neem heeft een harde deadline — stop minstens 3 weken vóór de bloei en spuit nooit op toppen. Residuen in rookbaar materiaal wil je simpelweg niet.

Trips: zilveren strepen en zwarte stipjes

Trips zijn slanke insecten van 1 tot 2 mm die het bladoppervlak openrasperen en sap drinken. De Californische trips (Frankliniella occidentalis) is de soort die je als thuiskweker meestal tegenkomt. Het schadebeeld is typisch: zilverachtige of bronzen vlekken op de bovenkant van bladeren, bespikkeld met piepkleine zwarte uitwerpseltjes. Bij zware aantasting zien bladeren eruit als verdroogd papier.

AZARIUS · Trips: zilveren strepen en zwarte stipjes

Blauwe vangstrookjes trekken volwassen trips uit de lucht en dienen meteen als monitoring — gaan ze in een week van schoon naar bespikkeld, dan heb je een tripsprobleem. Amblyseius swirskii en Neoseiulus cucumeris zijn roofmijten die tripslarven in het substraat én op het blad opeten; ze verdragen bovendien een lagere luchtvochtigheid beter dan Phytoseiulus, wat scheelt in een droge Nederlandse winterkweek (EMCDDA-cijfers over indoor teelt laten een stijgende lijn zien in de regio). Spinosad, afgeleid van een bodembacterie, is het middel van keuze in de groeifase — effectief tegen trips, relatief kort houdbaar als residu, maar nóg steeds niet iets om te gebruiken zodra de eerste pistillen zichtbaar worden.

Trips zijn in de sierteelt ook bekend als vector voor tospovirussen, en hoewel cannabis-specifieke data dun gezaaid is, is de interactie goed gedocumenteerd bij siergewassen (Rotenberg et al., 2015). Vertaald: laat ze zich niet vestigen.

Rouwmuggen: het natte-substraatprobleem

Rouwmuggen (Bradysia spp.) zijn die zwarte vliegjes die opspringen zodra je een zaailing water geeft. De volwassen muggen zijn vooral irritant, maar de larven — kleine doorschijnende maden met een zwart kopje — leven in de bovenste 2–3 cm van nat substraat en voeden zich met schimmels, organisch materiaal en fijne wortelhaartjes. Bij zaailingen en stekken kan dat leiden tot echte groeiremming en een open deur voor Pythium-wortelrot.

AZARIUS · Rouwmuggen: het natte-substraatprobleem

De oplossing is bijna helemaal een kwestie van kweektechniek: laat de bovenkant van je substraat opdrogen tussen waterbeurten. Rouwmuggen hebben vochtig organisch materiaal in de toplaag nodig om hun cyclus af te ronden. Kokos met een droge toplaag van 1–2 cm, of aarde die je van onderaf water geeft, doorbreekt de cyclus binnen veertien dagen. Voor extra druk vangen gele vangstrookjes de volwassen muggen, doodt een drench met Bacillus thuringiensis israelensis (BTi) de larven bij contact, en eet de roofbodemmijt Stratiolaelaps scimitus (voorheen Hypoaspis miles) larven en poppen bij ongeveer 25 mijten per pot, eenmalig toegediend.

Een IPM-aanpak die écht werkt

Geïntegreerde plaagbestrijding is een volgorde, geen product dat je één keer koopt. In een thuistent ziet de praktische volgorde er zo uit:

AZARIUS · Een IPM-aanpak die écht werkt

1. Voorkomen. Zet nieuwe stekken 10–14 dagen in quarantaine. Trek schone kleren aan na bezoek aan andere kwekers. Laat kamerplanten buiten de tentruimte.
2. Monitoren. Gele vangstrookjes op canopyhoogte voor rouwmuggen en trips, blauwe specifiek voor trips. Check de onderkant van bladeren wekelijks met een 30x loep.
3. Eerst biologisch ingrijpen. Roofmijten en BTi werken en laten geen residu op toppen achter.
4. Alleen smalspectrum spuiten als het moet. Insecticide zeep, neem (alleen groei), spinosad (alleen groei). Vermijd pyrethroïden en alles wat systemisch werkt.
5. Nooit op toppen spuiten. Zodra de bloei start zijn biologische bestrijders en klimaataanpassing je enige gereedschap. Pesticideresiduen in rookbaar materiaal zijn een reëel gezondheidsrisico (McPartland & Clarke, 2000).

Snelreferentie: plaag, signaal, respons

De drie meest voorkomende cannabisplagen — spintmijten, trips en rouwmuggen — hebben elk een duidelijk vroeg signaal, een voorkeursroofvijand en een veilig middel voor de groeifase, hieronder samengevat.

AZARIUS · Snelreferentie: plaag, signaal, respons

Wat je niet moet doen

Drie dingen om uit je thuistent te houden: systemische neonicotinoïden, pyrethroïde fogger-bommen en spuiten in late bloei. Ten eerste verplaatsen systemische neonicotinoïden (imidacloprid, acetamiprid) zich naar bloeiend weefsel en blijven daar achter. Ten tweede wissen pyrethroïde foggers het nuttige microbioom op blad en in aarde uit, waarna resistente mijtenpopulaties harder terugkomen. Ten derde: spuit na bloeiweek 2 helemaal niets meer. Heb je in week 5 een plaag die biologisch niet in te tomen is, dan is het eerlijke antwoord dat de oogst gecompromitteerd is en je kiest tussen een kleinere schone oogst of een grotere vervuilde.

AZARIUS · Wat je niet moet doen

Over huis-tuin-en-keukenremedies — chili-knoflookspray, afwasmiddel in water, diatomeeënaarde over het blad gestrooid — zijn de ervaringen wisselend. Vergeleken met roofmijten, waar herhaalbare proefdata achter zit, onderdrukken volksremedies hooguit lichte druk op buitenplanten, en gecontroleerde studies specifiek op cannabis zijn schaars. Als je IPM-middelen gaat kopen: bestel roofmijtzakjes en BTi bij een tuinbouwleverancier, niet bij de gemiddelde bouwmarkt — de koudeketen is belangrijk, en spintmijten, trips en rouwmuggen fatsoenlijk aanpakken begint met levende, levensvatbare biologicals.

Laatst bijgewerkt: april 2026