VPD voor cannabis: richtwaarden per groeifase

18+ only Deze gids is geschreven voor volwassenen. VPD voor cannabis — voluit damp­druk­deficit — is een maat in kilopascal die je vertelt of de temperatuur en luchtvochtigheid in je kweektent samenwerken of juist tegen elkaar inwerken. Wanneer je VPD klopt, verdampen je planten in het juiste tempo en trekken ze water en voeding soepel op via de wortels. Zit het ernaast, dan krijg je trage groei, nutriëntenblokkade of botrytis. Zit het goed, dan doet de plant gewoon wat ze hoort te doen.

VPD-referentietabel per groeifase

Richtwaarden voor VPD bij cannabis lopen van 0,4 kPa voor zaailingen tot 1,6 kPa in de late bloei, en schuiven in stapjes op naarmate de plant volwassener wordt. De getallen hieronder zijn de werkcijfers waar de meeste binnenkwekers op mikken. VPD bereken je uit bladtemperatuur en luchtvochtigheid — heb je geen infraroodthermometer, reken dan dat het blad onder LED zo'n 1–3°C kouder is dan de lucht, en onder HPS juist iets warmer (Fluence, 2021).

AZARIUS · VPD-referentietabel per groeifase

Wat VPD eigenlijk meet

VPD is het verschil, uitgedrukt in kilopascal, tussen hoeveel vocht de lucht op dit moment vasthoudt en hoeveel ze maximaal zou kunnen vasthouden bij dezelfde temperatuur. Warme lucht kan meer vocht bergen dan koude lucht, en daarom is alleen op de RV sturen onzinnig — 60% bij 20°C voelt voor een plant totaal anders dan 60% bij 28°C.

AZARIUS · Wat VPD eigenlijk meet

Transpiratie is het mechanisme dat VPD en groei met elkaar verbindt. Volgens Prˇíbilová et al. (2023) neemt de verdamping bij Cannabis sativa ongeveer lineair toe tussen 0,5 en 1,5 kPa, waarna ze afvlakt omdat de huidmondjes uit zelfbescherming beginnen te sluiten. Zodra die dichtgaan, stopt de CO₂-opname, staakt de fotosynthese en hapert het calciumtransport — calcium reist namelijk mee met de verdampingsstroom. Dat verklaart waarom je bij chronisch te hoge VPD bladrandverbranding ziet, zelfs als je EC op orde is.

Bladtemperatuur telt zwaarder dan je denkt

Bladtemperatuur verschuift de werkelijke VPD met 0,2–0,3 kPa ten opzichte van je luchtmeting — genoeg om een plant uit haar doelbereik te duwen. Lucht-VPD en blad-VPD zijn twee verschillende dingen. Onder LED blijven bladeren koeler dan de omgevingslucht, omdat LED's nauwelijks infrarood uitstralen. Onder HPS loopt het blad juist warmer, omdat HPS flink IR op het gewas kiepert. Dat verschil van 2–4°C is precies waar het misgaat.

AZARIUS · Bladtemperatuur telt zwaarder dan je denkt

Een goedkope infraroodthermometer — het soort dat je bij de pizzaoven houdt — op een zonneblad gericht zegt meer dan welke hygrometer dan ook. Uit ruim tien jaar eigen tent-testen met zowel LED als HPS zagen we het blad onder een 600W HPS steevast 2–3°C boven de luchttemperatuur zitten, terwijl het onder een quantum board-LED juist 1–2°C eronder hing. Dezelfde meting op de displaymeter stond voor de plant dus voor een wezenlijk andere VPD. Eerlijk is eerlijk: een infraroodthermometer meet één puntje aan het oppervlak. Neem meerdere metingen verspreid over het canopy en middel ze uit.

VPD bijstellen in een kleine tent

Om VPD in een kleine tent bij te stellen, pak je eerst de luchtvochtigheid aan, daarna de temperatuur en tot slot de luchtstroom. In een kweektent van 1–1,5 m² zijn je praktische knoppen: vocht (bevochtiger of ontvochtiger), temperatuur (lampvermogen, afzuigsnelheid, timing van licht aan/uit) en circulatie (een oscillerende ventilator in het gewas). Die ventilator verandert het getal op je sensor niet, maar hij breekt wel de stilstaande, verzadigde grenslaag op het bladoppervlak af — en dát is de VPD die de plant feitelijk ervaart.

AZARIUS · VPD bijstellen in een kleine tent

Is je VPD te laag (lucht te vochtig of te koel), dan is een ontvochtiger meestal de eerste zet in de bloei. De temperatuur verder opvoeren duwt de toppen namelijk richting ongunstige afrijpingscondities. Is je VPD te hoog (lucht te droog of te warm), dan regelt een ultrasone bevochtiger op een controller het netjes; de afzuiging terugdraaien kan ook, maar daarmee verlies je CO₂. Blimburn Seeds (2023) wijst erop dat de schommeling tussen licht-aan en licht-uit niet groter zou moeten zijn dan ongeveer 0,4 kPa — grote dagelijkse VPD-uitschieters zijn belastender dan een constante, licht suboptimale waarde. Wie een controller overweegt: kies er een met aparte dag- en nachtinstellingen. Dat is de upgrade die zich het snelst terugverdient.

Veelgemaakte VPD-fouten

De grootste misser is jagen op één exact getal in plaats van binnen een bandbreedte werken. VPD-richtwaarden zijn marges, geen setpoints, en de optimale waarde binnen die marge hangt af van genetica — een Kush-dominante plant uit droge berggebieden verdraagt meer VPD dan een vochtminnende tropische sativa. Cervantes (2015) en latere kweekhandboeken houden consequent 1,0–1,2 kPa in de groeifase aan als brede werkwaarde, met fijnafstelling op basis van de cultivar.

AZARIUS · Veelgemaakte VPD-fouten

Fout nummer twee is VPD alleen op canopy-hoogte meten. Een thermohygrometer die op de tentvloer ligt of boven het gewas bungelt, meet lucht die de planten helemaal niet inademen. Klem je sensor halverwege het gewas, weg van het directe lichtpad en buiten de vochtpluim van je bevochtiger.

Fout drie: de donkerperiode vergeten. Planten verdampen ook in het donker, en zodra de lamp de lucht niet meer opwarmt, schiet de RV omhoog. Een tent die tijdens licht-aan op 1,2 kPa staat, kan 's nachts zakken naar 0,4 kPa — prima voor een jonge plant, maar riskant in de late bloei, waar die lage kant van de schaal meeldauw en topbederf uitlokt. Een ontvochtiger voor de nachtstand of een licht opgevoerde afzuiging tijdens de donkerperiode dicht dat gat.

VPD naast andere omgevingsparameters

VPD werkt samen met PPFD, DLI en CO₂, niet als vervanging daarvan. Meer lichtintensiteit vraagt om hogere VPD, omdat de plant harder fotosynthetiseert en dus meer doorvoer nodig heeft. Met CO₂-verrijking (1000–1200 ppm) kun je de VPD nog iets verder opvoeren, omdat die extra CO₂ de lichte vernauwing van huidmondjes bij hoge VPD deels compenseert. Athena Agriculture (2022) publiceerde omgevingsdoelen voor commerciële cannabis waarin een bloei-VPD van 1,3–1,5 kPa gekoppeld wordt aan ongeveer 1000 PPFD en 1000 ppm CO₂ — dat is de intensieve kant van het spectrum, en het veronderstelt dat je HVAC die condities onder volle belasting ook echt vasthoudt. Vergeleken met alleen jagen op meer PPFD levert VPD-afstelling voor een thuiskweker meer rendement per geïnvesteerde euro: de apparatuur is goedkoper en de foutmarge ruimer.

AZARIUS · VPD naast andere omgevingsparameters

Voor een thuiskweker zonder CO₂-verrijking is de voorzichtige helft van elke band — zeg 1,0–1,2 kPa in de midbloei in plaats van 1,4–1,5 — bijna altijd de slimste keuze. Je levert een fractie opbrengst in en wint veel speelruimte wanneer het weer buiten je tent verandert. Het cultivatie-archief van MAPS en milieu-referenties van de EMCDDA hangen dezelfde conservatieve lijn aan voor amateuropstellingen. Nederlandse kweekbronnen zoals CNNBS wijzen op hetzelfde principe: stabiele luchtvochtigheid per levensfase weegt zwaarder dan pieken najagen.

Laatst bijgewerkt

Laatst bijgewerkt: april 2026.

AZARIUS · Laatst bijgewerkt

Referenties

AZARIUS · Referenties

• Prˇíbilová, M. et al. (2023). Transpiration response of Cannabis sativa L. to vapour pressure deficit under controlled environment. Frontiers in Plant Science.
• Fluence Bioengineering (2021). LED Lighting and Leaf-Surface Temperature in Cannabis Cultivation. Technische whitepaper.
• Athena Agriculture (2022). Environmental Targets for Commercial Cannabis Production. Kweekreferentie.
• Blimburn Seeds (2023). VPD-management voor indoor cannabis. Blimburn cultivation resources.
• Cervantes, J. (2015). The Cannabis Encyclopedia. Van Patten Publishing.
• MAPS (Multidisciplinary Association for Psychedelic Studies). Cultivation environment archive.
• EMCDDA. Cannabis cultivation and indoor environment references.
• Beckley Foundation. Plant science and controlled-environment research notes.
• CNNBS. Optimaal wiet kweken met dampdrukdeficit (VPD) en luchtvochtigheid per levensfase.