Wat is kanna en wat zijn de traditionele toepassingen?

Kanna wordt al eeuwenlang gebruikt door de Khoikhoi- en San-volken in Zuid-Afrika en is veel meer dan een moderne mood booster. Het is een cultureel belangrijke plant die verbonden is met ceremonie, reizen, stressvermindering en sociale saamhorigheid. Kanna begrijpen betekent zowel de etnobotanische wortels kennen als de respectvolle manieren waarop deze plant generaties lang is bereid en gedeeld.

Wat is kanna (Sceletium tortuosum) en waar komt het vandaan?

Kanna (Sceletium tortuosum) is een kleine vetplant die van oorsprong voorkomt in de droge regio’s van Zuid-Afrika, met name de Karoo en Namaqualand. Traditioneel staat hij bekend als kanna of kougoed (“om te kauwen”) en maakt hij al honderden jaren deel uit van inheemse leefwijzen.¹

De reputatie als ontspannende en verzachtende plant komt vooral door de mesembrine-achtige alkaloïden. In de moderne farmacologie worden die in verband gebracht met serotonine-gerelateerde routes en activiteit van fosfodi-esterase 4 (PDE4).

Is kanna een verdovend middel? Historisch beschreven koloniale schrijvers veel inheemse planten met vage labels zoals “verdovend”, maar kanna past tegenwoordig niet binnen classificaties van verdovende middelen.² De moderne farmacologie ziet het eerder als een psychoactieve plant met ontspannende eigenschappen, niet als een dempend middel of opiaat.³

Word je high van kanna?

Kanna veroorzaakt meestal geen hallucinaties of een “high” in recreatieve zin. Etnografische verslagen beschrijven het eerder als aardend, opbeurend of als iets dat sociale spanning helpt loslaten, met effecten die per persoon verschillen. Moderne beeldvormingsstudies laten zien dat extracten de reactiviteit van de amygdala kunnen verminderen, wat gekoppeld is aan stressverwerking—een effect dat heel anders is dan bij middelen die bedwelming veroorzaken.⁴

Wat zijn de traditionele toepassingen van kanna bij inheemse volken?

Voor de Khoikhoi- en San-gemeenschappen was kanna verweven met het dagelijks leven, ceremonie en reizen. De gedocumenteerde geschiedenis gaat terug tot vroege koloniale geschriften uit de jaren 1660, al is het gebruik ongetwijfeld ouder.⁵

De culturele context van de Khoikhoi en San

Etnobotanische bronnen noemen een paar terugkerende thema’s:

• Sociale verbondenheid: kanna werd gebruikt tijdens gezamenlijke bijeenkomsten om makkelijker te praten en te ontspannen.
• Stress en emotionele stabiliteit: jagers en reizigers gebruikten het om gefocust te blijven en angst te verminderen.
• Onderdrukking van honger en dorst: handig tijdens lange tochten door ruig terrein.
• Ceremonieel gebruik: vaak gedeeld in groepsrituelen of overgangsriten.

Hoe werd kanna vroeger gebruikt of bereid?

Traditionele bereidingen verschilden per doel en gemeenschap. De bekendste methode is kougoed, een gefermenteerd product waarvan wordt gedacht dat het de bitterheid verzacht en het alkaloïdenprofiel verandert.⁶

Kauwen

Gedroogd of gefermenteerd plantmateriaal werd gekauwd voor een gelijkmatig, aanhoudend effect op de stemming. Het sap werd doorgeslikt en de vezelige resten werden soms in de wang gehouden.

Fermentatie (kougoed)

Vers plantenmateriaal werd gekneusd, afgesloten en eerst gefermenteerd, waarna het werd gedroogd. In literatuur waar SANBI naar verwijst, staat dat fermentatie het oxalaatgehalte kan verlagen en de smaak kan verbeteren.

Snuiven

Fijn vermalen kanna werd gesnoven voor een snellere werking. Deze praktijk verschilde sterk per groep.

Roken

Kanna-bladeren en -stengels werden soms op zichzelf gerookt of gemengd met andere kruiden, wat een kortere, directere ervaring gaf.

Thee

Gedroogd materiaal laten trekken leverde een mildere bereiding op, geschikt voor zachtere, tragere effecten.

Hoe beïnvloedt kanna de hersenen en het mentale welzijn?

De effecten van kanna komen voort uit meerdere alkaloïden die inwerken op routes die met stemming en stress te maken hebben. De moderne farmacologie wijst twee belangrijke mechanismen aan:

• Remming van serotonine-heropname (SRI), in verband gebracht met een positievere stemming en minder spanning
• Remming van PDE4, mogelijk gekoppeld aan cognitieve flexibiliteit en emotionele verwerking

Studies bij mensen laten mogelijke dalingen zien in angstmarkers en reactiviteit van de amygdala, terwijl een systematische review uit 2023 voorlopig bewijs vond voor beïnvloeding van stemming en stress. De steekproeven zijn echter nog klein, dus resultaten moeten voorzichtig worden geïnterpreteerd.⁷

Traditioneel werden de effecten niet in biochemische termen beschreven, maar in wat mensen ervoeren: ontspanning, focus, sociale soepelheid en veerkracht tijdens fysieke inspanning.

Kanna in moderne context

Kanna is wereldwijd opnieuw in beeld gekomen als natuurlijk wellness-ingrediënt. In tegenstelling tot traditionele kougoed zijn moderne extracten vaak gestandaardiseerd op specifieke alkaloïden, waardoor de ervaring wat kan verschillen van historische bereidingen.

De moderne interesse richt zich vooral op:

• Beïnvloeding van stemming en stress
• Sociale ontspanning
• Mentale helderheid
• Minder eetlust en spanning (traditionele observaties)

Een doordachte discussie over ethische sourcing is daarbij ook essentieel. Kaders voor benefit-sharing blijven een belangrijk onderwerp van debat, zeker gezien eerdere zorgen over biopiraterij.⁹

Wordt kanna gebruikt in moderne kruidensupplementen of wellnessproducten?

Ja. Kanna is vandaag verkrijgbaar in verschillende vormen, waaronder capsules, tincturen, thee, kauwproducten en poederextracten. Deze producten verschillen behoorlijk van traditionele gefermenteerde bereidingen, en de ervaring kan dus ook variëren. Als je moderne kanna-supplementen wilt proberen, kies dan bij voorkeur voor transparante herkomst en onafhankelijke tests door derden.

Is kanna legaal?

De juridische status verschilt sterk per plek. Toch ontstaat er, vanaf april–november 2025, een redelijk duidelijk beeld bij grote regelgevende instanties. In het VK staat kanna bijvoorbeeld niet op de meest recente lijsten van het Home Office onder de Misuse of Drugs Act. In de Verenigde Staten komt het ook niet voor op de federale lijsten van de Controlled Substances Act. En wereldwijd noemen de narcotica- en psychotrope lijsten van de VN Sceletium tortuosum niet.

Alles bij elkaar betekent dit dat kanna internationaal en nationaal meestal niet als een gecontroleerde stof wordt behandeld. Toch kunnen lokale regels over import, Novel Food-classificaties of de verkoop van kruiden per land verschillen. Check daarom altijd even de regels waar jij woont voordat je iets koopt of gebruikt.

Hier is een korte samenvatting:

• Verenigd Koninkrijk: niet vermeld onder de Misuse of Drugs Act (volgens de bijgewerkte lijst van gecontroleerde stoffen van het Home Office).⁸
• Verenigde Staten: niet opgenomen in de federale lijsten van de Controlled Substances Act (CSA).¹⁰
• Internationaal (VN): niet vermeld op de VN-lijsten voor narcotica of psychotrope stoffen.¹¹

Lokale regelgeving, Novel Food-regels en importcontroles kunnen nog steeds gelden, vooral binnen de EU. Check altijd de regionale wetgeving voordat je Kanna koopt of gebruikt.

Waarom is kanna vandaag zo populair?

De aantrekkingskracht van kanna zit in de mix van erfgoed en subtiliteit. Het biedt:

• Een lange geschiedenis van cultureel betekenisvol gebruik
• Een mild profiel dat door veel gebruikers zo wordt omschreven
• Meerdere bereidingsmethoden
• Groeiende (maar nog vroege) wetenschappelijke interesse
• Een brug tussen traditionele etnobotanie en moderne wellness

Als je kanna wilt ontdekken, is het de moeite waard om het te benaderen met dezelfde zorg en eerbied die het gebruik al eeuwen vormen. Deze plant heeft een belangrijke plek in de culturele geschiedenis van de Khoikhoi- en San-volken, en de populariteit van nu komt voort uit hun diepe, langdurige band ermee. Door even stil te staan bij die lijn en kanna bewust te gebruiken—met passende hoeveelheden en met aandacht voor hoe je lichaam reageert—houd je die traditie op een respectvolle manier levend.

Related Product

Kanna extract

ET2 Extract (1g)

€ 20,62

Shop now

Of je nu wordt aangetrokken door de ontspannende eigenschappen, het culturele verhaal of pure nieuwsgierigheid: als je kanna mindful verkent, kan dat de ervaring rijker, veiliger en veel sterker verbonden maken met het erfgoed waar het uit voortkomt.

Referenties

1. Sceletium tortuosum | /RHS. Rhs.org.uk. Published 2025. Accessed December 15, 2025. https://www.rhs.org.uk/plants/210272/sceletium-tortuosum/details ↩︎
2. Gericke N, Viljoen AM. Sceletium—A review update. Journal of Ethnopharmacology. 2008;119(3):653-663. doi:https://doi.org/10.1016/j.jep.2008.07.043 ↩︎
3. Olatunji TL, Siebert F, Adetunji AE, et al. Sceletium tortuosum: A review on its phytochemistry, pharmacokinetics, biological, pre-clinical and clinical activities. Journal of Ethnopharmacology. Published online November 2021:114711. doi:https://doi.org/10.1016/j.jep.2021.114711 ↩︎
4. Terburg D, Syal S, Rosenberger LA, et al. Acute Effects of Sceletium tortuosum (Zembrin), a Dual 5-HT Reuptake and PDE4 Inhibitor, in the Human Amygdala and its Connection to the Hypothalamus. Neuropsychopharmacology. 2013;38(13):2708-2716. doi:https://doi.org/10.1038/npp.2013.183 ↩︎
5. SCELETIUM TORTUOSUM HERBA Definition. Accessed December 15, 2025. https://pza.sanbi.org/sites/default/files/info_library/scelettort.pdf ↩︎
6. Chen W, Viljoen AM. To ferment or not to ferment Sceletium tortuosum – Do our ancestors hold the answer? South African Journal of Botany. 2019;122:543-546. doi:https://doi.org/10.1016/j.sajb.2018.10.011 ↩︎
7. Gouhie FA, Rodrigues JPA, Vieira LF, Cunha CLN, Yuyama EK. Sceletium tortuosum effects on anxiety: A systematic review and meta-analysis. Brain Disorders. 2023;11:100092. doi:https://doi.org/10.1016/j.dscb.2023.100092 ↩︎
8. Home Office. Controlled Drugs List. GOV.UK. Published May 26, 2016. https://www.gov.uk/government/publications/controlled-drugs-list--2 ↩︎
9. Wynberg R. Biopiracy: Crying wolf or a lever for equity and conservation? Research Policy. 2023;52(2):104674. doi:https://doi.org/10.1016/j.respol.2022.104674 ↩︎
10. Federal Register :: Request Access. unblock.federalregister.gov. https://www.ecfr.gov/current/title-21/chapter-II/part-1308 ↩︎
11. Yellow list. www.incb.org. https://www.incb.org/incb/en/narcotic-drugs/Yellowlist/yellow-list.html ↩︎