Kanna bijwerkingen en risico’s: wat je moet weten

Kanna is uitgegroeid tot een favoriet bij mensen die op zoek zijn naar een rustiger hoofd, een zachtere dag of gewoon wat meer emotionele ruimte. Maar zelfs als een plant een lange culturele geschiedenis heeft en bekendstaat om subtiele effecten, is het slim om te vragen wat de wetenschap eigenlijk zegt over de veiligheid.¹

Inzicht in de mogelijke risico’s van kanna doet niets af aan de aantrekkingskracht; het helpt je vooral om er met vertrouwen en bewustzijn mee om te gaan.

Wat zijn de meest voorkomende bijwerkingen van kanna?

Veel mensen gebruiken kanna zonder grote problemen, zeker als je met heel kleine hoeveelheden begint en je lichaam de tijd geeft om te wennen. Toch heeft elke actieve plant z’n eigen gebruiksaanwijzing. Traditionele verhalen en modern onderzoek noemen een paar bijwerkingen die vaker terugkomen dan andere. Zie ze minder als rode vlaggen en meer als signalen die je lichaam kan geven terwijl het zich aanpast.²

Hoofdpijn

Sommige mensen krijgen een lichte, doffe hoofdpijn, vaak bij het gebruik van krachtige extracten of wanneer hun systeem extra gevoelig is voor serotonerge kruiden. Bij de meeste mensen trekt dit snel weg, maar het is wel een signaal om rustig op te bouwen en te kijken hoe je lichaam reageert.²

Misselijkheid

Misselijkheid is een van de vaker gemelde effecten. Traditionele makers fermenteerden kanna niet voor niets tot kougoed: deels om de bitterheid te verzachten en deels om maag- en darmklachten te verminderen. Moderne extracten verschillen sterk in sterkte, wat kan verklaren waarom sommige mensen nog steeds wat weeïg worden, vooral in het begin.¹

Slaperigheid

Bij bescheiden tot hogere hoeveelheden kan kanna de scherpe randjes van een druk hoofd halen en je lichaam richting ruststand brengen. In historische beschrijvingen komt dat gevoel van zacht “afschakelen” vaak terug, en moderne reviews wijzen op de interactie met routes die betrokken zijn bij emotionele verwerking.⁶

Stemmingswisselingen of prikkelbaarheid

Niet iedereen ervaart dezelfde stabiliteit. Sommige gebruikers melden korte periodes van prikkelbaarheid of onrust voordat ze in een meer ontspannen staat landen. Zulke tijdelijke schommelingen laten vooral zien hoe persoonlijk kruidenervaringen kunnen zijn.²

Veranderingen in eetlust

In traditioneel gebruik vertrouwden jagers en reizigers op kanna om honger en dorst wat te dempen tijdens lange tochten door ruige landschappen. Sommige moderne gebruikers merken nog steeds een stillere eetlust of subtiele veranderingen in de spijsvertering.¹

Zeldzame of ernstigere risico’s

Zeldzame risico’s komen niet vaak voor, maar ze zijn wél belangrijk om te begrijpen, vooral als je medicatie gebruikt of met gezondheidsklachten te maken hebt.³

Serotoninesyndroom (bij combinatie met antidepressiva)

Omdat kanna invloed heeft op serotonineroutes, kan combineren met SSRI’s, SNRI’s, MAO-remmers of andere serotonerge medicatie het risico op serotoninesyndroom verhogen.³

Deze aandoening kan gevaarlijk zijn. En hoewel meldingen in relatie tot kanna vooral theoretisch zijn (in plaats van klinisch), betekent de overlap in werking dat je dit risico serieus moet nemen. Veel mensen zien dit als dé belangrijkste veiligheidsfactor bij kanna.³

Effecten op het hart- en vaatstelsel

In een paar gecontroleerde studies waarin vitale waarden werden gemonitord, zagen onderzoekers bij sommige deelnemers kleine verschuivingen in hartslag of bloeddruk. Dat betekent niet dat kanna slecht is voor het hart, maar wél dat mensen met hart- en vaatproblemen beter voorzichtig kunnen zijn en sterke extracten moeten vermijden.⁴

Psychologische effecten bij gevoelige personen

De meeste gebruikers beschrijven rust of helderheid, maar sommigen—zeker bij hogere doseringen—kunnen zich tijdelijk overprikkeld voelen of emotioneler dan normaal. Zie het als kanna die voor bepaalde zenuwstelsels net iets te “hard” binnenkomt.⁶

Zijn er langetermijneffecten bij herhaald gebruik van kanna?

Dit is een gebied waar de wetenschap nog niet helemaal is bijgepraat. De meeste studies bij mensen kijken naar kortdurend of acuut gebruik, waardoor langetermijneffecten nog deels een open vraag zijn. Wat we tot nu toe weten:

In kortdurende onderzoeken is geen ernstige toxiciteit gezien.⁴
Bij frequent gebruik kan tolerantie ontstaan, iets wat gebruikers ook vaak informeel noemen.⁴
Traditionele kanna was meestal gefermenteerde kougoed, niet de geconcentreerde extracten die nu veel voorkomen, en de samenstelling kan dus anders zijn.¹

Totdat er meer data is, kiezen veel mensen voor een mild ritme: kleine, stabiele hoeveelheden, af en toe een pauze, en tussendoor even bij jezelf inchecken.

Kan kanna een wisselwerking hebben met medicijnen of supplementen?

Ja, en juist hier is doordachte voorzichtigheid extra belangrijk. Wisselwerkingen zijn net zo relevant als de plant zelf.³

SSRI’s, SNRI’s, MAO-remmers en andere antidepressiva

Kanna beïnvloedt serotonine, en antidepressiva doen dat ook. Door die effecten te stapelen, kan het risico op serotoninesyndroom toenemen. Daarom wordt mensen die antidepressiva gebruiken aangeraden om kanna te vermijden, tenzij je hierbij wordt begeleid door een arts.³

Stimulerende middelen (cafeïne, energiedrank, ADHD-medicatie)

Sommige mensen voelen zich wat meer “aan” of nerveus wanneer kanna samenvalt met stimulerende middelen. In de meeste gevallen is dat niet gevaarlijk, maar het kan wel onprettig aanvoelen.⁶

Alcohol of sederende middelen

Omdat kanna ontspanning kan bevorderen, kan de combinatie met alcohol of sederende kruiden slaperigheid versterken. Traditioneel werd kanna meestal los gebruikt, zonder bedwelmende middelen erbij.¹

Kom je met kanna positief uit een drugstest?

Veel mensen maken zich hier zorgen over, zeker in een werkomgeving. Het korte antwoord: kanna is geen stof waar standaard drugstests op testen, inclusief de meest gangbare 5-paneltests op THC, cocaïne, amfetaminen/methamfetamine en opiaten. Maar testprotocollen verschillen.⁵

Sommige werkgevers gebruiken uitgebreidere panels
Gespecialiseerde labs kunnen in principe op bijna alles testen
Kruidenmetabolieten worden niet in elk testsysteem op dezelfde manier geïnterpreteerd

Dus hoewel het onwaarschijnlijk is dat kanna problemen geeft, kunnen we geen algemene garantie geven.

Veilige richtlijnen voor doseren

Elk kanna-product heeft z’n eigen “persoonlijkheid”: capsules, thee, gefermenteerde kruiden en op potentie gestandaardiseerde extracten—ze kunnen allemaal net anders aanvoelen in je lichaam. Daarom is een voorzichtige aanpak altijd verstandig.⁴

Check deze algemene principes:

Begin met de kleinste hoeveelheid die beschikbaar is. Geef je lichaam de tijd om aan de plant te wennen.
Verhoog langzaam en alleen als het nodig is. Haast leidt vaak tot ongemak.
Kies bij gevoeligheid voor mildere, kougoed-achtige bereidingen. Deze traditioneel gemaakte vormen kunnen een zachtere kennismaking geven.
Neem pauzes. Zelfs een simpele weekendstop kan helpen om tolerantie te voorkomen en je inzicht te geven in hoe kanna op jou werkt.⁴

Naast deze belangrijke principes kun je ook verschillende vormen verkennen:

Capsules: het makkelijkst om consistentie te volgen.
Thee: zachtere opkomst, vaak wat vergevingsgezinder.
Extracten: het meest geschikt voor ervaren gebruikers of voor wie heel zorgvuldig doseringsrichtlijnen volgt.

Is kanna voor iedereen veilig?

Kanna heeft een lange gebruiksgeschiedenis, maar dat betekent niet automatisch dat het voor elk lichaam of elke gezondheidssituatie geschikt is. Het kan ongeschikt zijn voor mensen die:

zwanger zijn of borstvoeding geven
SSRI’s, SNRI’s, MAO-remmers of andere serotonerge medicatie gebruiken
een bipolaire stoornis, schizofrenie of andere instabiele psychiatrische aandoeningen hebben
met hart- en vaatproblemen leven
gevoelig zijn voor lage bloeddruk of flauwvallen
aanhoudende spijsverteringsklachten hebben³

Kan kanna afhankelijkheid of ontwenningsklachten veroorzaken?

Uit onderzoek bij mensen is niet bekend dat kanna lichamelijke afhankelijkheid veroorzaakt. Maar emotionele of gewoonte-afhankelijkheid—zeker als je kanna gebruikt om elk stressmoment “glad te strijken”—is wel mogelijk.⁴

Sommige mensen merken een milde terugslag in spanning als ze na langer gebruik abrupt stoppen. Dat is je lichaam dat zichzelf opnieuw aan het afstellen is.

Kanna: een geïnformeerde keuze maken

Kanna heeft een lange culturele reis afgelegd voordat het in de moderne kruidenkast belandde. Het verhaal hoort toe aan inheemse gemeenschappen die de kracht en grenzen ervan al begrepen lang voordat de klinische wetenschap ermee aan de slag ging. Als je kanna met datzelfde respect benadert—én met aandacht voor je eigen gezondheid—maak je de ervaring niet alleen veiliger, maar vaak ook een stuk betekenisvoller.¹

Een bewuste aanpak betekent meestal:

beginnen met de laagst mogelijke hoeveelheid
alle combinaties met antidepressiva vermijden
kiezen voor ethisch gewonnen producten die door een onafhankelijke partij zijn getest
letten op hoe je stemming, slaap en lichaam reageren
pauzes nemen om tolerantie te voorkomen
medisch advies vragen als je twijfelt

Kanna kan een zachte plek hebben in een wellnessroutine, maar het begrijpen van de risico’s is net zo waardevol als het waarderen van de mogelijke voordelen. Als je besluit het te verkennen: doe het rustig aan, luister naar je lichaam en behandel deze cultureel belangrijke plant met de aandacht en zorg die hij verdient.

Referenties

Smith MT, Crouch NR, Gericke N, Hirst M. Psychoactive constituents of the genus Sceletium. J Ethnopharmacol. 1996;50(3):119-130. doi:10.1016/0378-8741(96)01337-3. https://doi.org/10.1016/0378-8741(96)01337-3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8697136/ ↩︎
National Center for Biotechnology Information. Sceletium tortuosum. PubChem Compound Summary. Updated 2023. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Sceletium-tortuosum ↩︎
U.S. Food and Drug Administration. Serotonin syndrome. FDA Drug Safety Communication. Updated 2022. https://www.fda.gov/drugs/drug-safety-and-availability/serotonin-syndrome ↩︎
Terburg D, Smeets PAM, van den Boomen C, et al. Acute effects of Sceletium tortuosum (Zembrin®) on mood and anxiety in healthy adults. J Psychopharmacol. 2013;27(12):1138-1147. doi:10.1177/0269881113503507. https://doi.org/10.1177/0269881113503507. https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0269881113503507 ↩︎
Substance Abuse and Mental Health Services Administration. Mandatory Guidelines for Federal Workplace Drug Testing Programs. Updated 2020. https://www.samhsa.gov/workplace/drug-testing ↩︎
Harvey BH, Young RM, Viljoen F. Pharmacological actions of Sceletium tortuosum in the central nervous system. Prog Brain Res. 2017;236:151-168. doi:10.1016/bs.pbr.2017.06.007. https://doi.org/10.1016/bs.pbr.2017.06.007. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0079612317300933 ↩︎