Functionele & adaptogene paddenstoelen: voordelen en wat de wetenschap zegt

Functionele paddenstoelen zijn allang niet meer alleen iets voor de wellness-niche. Je ziet ze nu terug in koffie, capsules, smoothies en supplement-stacks. Maar achter de hype zit één kernvraag: werken ze echt, en wat leveren ze je lichaam eigenlijk op?¹

Voor veel mensen voelen deze paddenstoelen als een natuurlijke manier om je weerstand te ondersteunen, je focus aan te scherpen, je energie stabiel te houden of beter om te gaan met de dagelijkse stress van het moderne leven. Anderen horen termen als ‘beta-glucanen’, ‘fruiting-body extracts’ of ‘adaptogenen’ en willen vooral een heldere, wetenschappelijk onderbouwde uitleg van wat deze fungi nu precies doen.

Wat zijn functionele paddenstoelen?

Functionele paddenstoelen zijn schimmels die je niet vooral gebruikt om hun culinaire kwaliteiten, maar om hun bioactieve stoffen.

Deze soorten bevatten stoffen die onderzocht worden op biologische activiteit, waaronder beta-glucanen, triterpenoïden, fenolische antioxidanten en polysachariden. Die kunnen mogelijk interacteren met je immuunsysteem, je darmmicrobioom, stressroutes of processen rond cellulaire energie.^{2 3}

Veelvoorkomende functionele paddenstoelen zijn Lion’s Mane, Reishi, Cordyceps, Turkey Tail, Chaga, Maitake en Shiitake. Sommige worden ook gezien als adaptogeen-achtig: ze zouden het lichaam kunnen helpen om met stress om te gaan. Dat idee leunt vooral op preklinisch onderzoek en vroege studies bij mensen, en er zijn grotere trials nodig om dit echt te bevestigen.⁷

Wat zijn de belangrijkste voordelen van het nemen van adaptogene paddenstoelen?

Functionele paddenstoelen duiken vooral op in vijf wellness-thema’s: weerstand, cognitie, energie, stress en darmgezondheid. Het bewijs verschilt per soort, maar er zijn wel meerdere soorten onderzocht in gecontroleerde studies bij mensen en in moderne reviews.

Ondersteuning van het immuunsysteem

Beta-glucanen in Reishi, Shiitake en Turkey Tail behoren tot de meest onderzochte paddenstoelenstoffen als het gaat om immuunondersteuning. Reviews suggereren dat ze de immuunactiviteit mogelijk moduleren in plaats van die simpelweg te ‘boosten’, bijvoorbeeld door de communicatie tussen immuuncellen te ondersteunen.²

Turkey Tail bevat polysaccharopeptides (PSP en PSK), stoffen die zijn onderzocht vanwege hun mogelijke invloed op immuunmarkers en het microbioom.³

Een kleine maar opvallende studie bij mensen met Shiitake liet veranderingen zien in markers voor afweer en ontsteking na dagelijkse consumptie.⁴ Hoewel dit nog vroeg is, sluiten de resultaten aan bij breder preklinisch bewijs over de wisselwerking tussen paddenstoelen en het immuunsysteem.

Cognitieve ondersteuning

Lion’s Mane (Hericium erinaceus) is de paddenstoel die het vaakst wordt gekoppeld aan hersengezondheid. Stoffen in Lion’s Mane kunnen mogelijk nerve growth factor (NGF) stimuleren, een eiwit dat belangrijk is voor het onderhoud en herstel van neuronen.⁵

Een gerandomiseerde gecontroleerde trial uit 2009 vond verbeteringen in cognitieve scores bij oudere volwassenen met milde cognitieve stoornissen; wel namen de voordelen weer af zodra de supplementatie stopte.⁵ Recente­lijker rapporteerde een studie uit 2025 bij gezonde volwassenen kortdurende verbeteringen in stemming en cognitieve taken na Lion’s Mane-extract.¹⁰

Subjectief beschrijven gebruikers vaak helderder denken of minder cognitieve ‘mist’, al lopen reacties sterk uiteen.

Energie en uithoudingsvermogen

Cordyceps staat bekend om zijn traditionele rol bij stamina en vitaliteit. Modern onderzoek kijkt vooral naar de mogelijke invloed op ATP-productie en zuurstofbenutting.⁶

Een RCT uit 2022 bij amateurmarathonlopers rapporteerde verbeterde aerobe prestaties, terwijl andere studies voordelen laten zien bij oudere of minder getrainde mensen.¹² Atleten met een hoge basisconditie merken soms weinig verschil. Dat suggereert dat het effect afhangt van trainingsniveau, extractkwaliteit en dosering.

In dagelijkse routines wordt Cordyceps vaak gebruikt voor een rustige, duurzame vorm van energie, niet als stimulerend middel.

Ondersteuning bij stress en stemming

Reishi wordt traditioneel gewaardeerd om zijn ‘grounding’ eigenschappen. Preklinische en vroege studies bij mensen suggereren dat het invloed kan hebben op stressroutes, waaronder vermoeidheid, slaapverstoring en stemmingsgerelateerde symptomen.⁷

Een studie bij mensen uit 2017 vond verbeteringen in prikkelbaarheid, vermoeidheid en slaapkwaliteit bij mensen die stress ervaarden.⁷ Een grote systematische review uit 2024 benoemde ook mogelijke effecten op stemming en cognitie bij meerdere paddenstoelsoorten, maar benadrukte dat grotere trials van hogere kwaliteit nodig zijn.⁹

Reishi-gebruikers omschrijven het vaak als subtiel kalmerend of herstellend, en als steun in periodes met meer stress.

Darmgezondheid

Turkey Tail en andere vezelrijke paddenstoelen bevatten prebiotische stoffen die samenwerken met je darmmicrobioom. Van PSP en PSK is aangetoond dat ze gunstige darmbacteriën kunnen ondersteunen.³

Een RCT uit 2014 die PSP vergeleek met amoxicilline liet duidelijke verschuivingen zien in de samenstelling van het microbioom. Dat wijst erop dat paddenstoelen invloed kunnen hebben op de ecologie in je darmen.¹¹ Reviews uit 2024–2025 bespreken ook de bredere rol van paddenstoelpolysachariden bij de integriteit van de darmbarrière en de communicatie tussen darm en immuunsysteem.³

Gebruikers geven vaak aan dat hun spijsvertering soepeler verloopt of dat de regelmaat verbetert, al zijn reacties van het microbioom sterk persoonsgebonden.

Zijn functionele paddenstoelen veilig? Mogelijke bijwerkingen

De meeste mensen verdragen functionele paddenstoelen goed, maar de veiligheid verschilt per soort en per persoon. Milde veranderingen in de spijsvertering zijn de meest gemelde bijwerkingen.¹ Sommige groepen doen er goed aan extra voorzichtig te zijn:

• Mensen die anticoagulantia/bloedplaatjesremmers gebruiken (Reishi kan een mild bloedverdunnend effect hebben)¹³
• Mensen die bloedsuikerverlagende medicatie gebruiken (sommige paddenstoelen kunnen invloed hebben op de bloedsuiker)¹⁴
• Mensen die immunosuppressiva gebruiken (beta-glucanen kunnen de afweer moduleren)⁸
• Iedereen met allergieën/astma die getriggerd wordt door schimmels
• Mensen die zwanger zijn of borstvoeding geven (beperkte veiligheidsdata bij mensen)¹

In EU-context valt EFSA botanicals, waaronder paddenstoelpreparaten, onder algemene kaders voor risicobeoordeling van voedingssupplementen. Heb je onderliggende aandoeningen, overleg dan met een gekwalificeerde professional voordat je geconcentreerde paddenstoelenextracten gaat gebruiken.

Functionele paddenstoelenpoeders vs. capsules: wat is beter?

Functionele paddenstoelen zijn er in meerdere vormen, maar poeders en capsules zijn het meest toegankelijk. In de vergelijking hieronder zie je de belangrijkste verschillen.

Voor het beste resultaat kies je producten die een β-glucanen-% vermelden (bijv. 20–30%), de paddenstoelsoort én het gebruikte deel noemen (bij voorkeur fruiting body), en een recent Certificate of Analysis (COA) kunnen tonen. Vermijd ‘mycelium on grain’-producten: daar kunnen de actieve stoffen verdund zijn door het substraat.

Sommige mensen gaan voor poeders in drankjes en mushroom coffee-blends, anderen kiezen capsules voor het gemak. Beide kunnen werken, maar kwaliteit is belangrijker dan de vorm.

Samenvatting van de wetenschap rond functionele paddenstoelen

Functionele paddenstoelen bieden een brede range aan mogelijke voordelen, waaronder immuunbalans, cognitieve helderheid, stabiele energie, minder stress en betere darmgezondheid. Het onderzoek groeit snel, vooral rond thema’s als beta-glucan-biologie, interacties met het microbioom, neurotrofe factoren en stofwisseling bij inspanning.

De meeste effecten zijn eerder subtiel en stapelen zich op, in plaats van dat je direct iets dramatisch merkt. Zoals bij veel wellness-tools is consistentie belangrijk. Sommige mensen houden daarom een paar weken lang stemming, slaap, spijsvertering of energie bij om te zien of een bepaald extract aansluit bij hun doelen.

Related Product

Lion's Mane Extract

€ 15,66

Shop now

Als je functionele paddenstoelen wilt gaan verkennen, start dan met COA-geverifieerde extracten van betrouwbare producenten en let goed op hoe je lichaam reageert. En twijfel je? Overleg dan met een professional, zeker als je een aandoening hebt, medicatie gebruikt of door een stressgevoelige periode in je leven gaat.

Referenties

1. World Health Organization. Implementation of Self-Care Interventions for Health and Well-Being. World Health Organization; 2024. ↩︎
2. Zhao S, Gao Q, Rong C, et al. Immunomodulatory Effects of Edible and Medicinal Mushrooms and Their Bioactive Immunoregulatory Products. Journal of Fungi. 2020;6(4):269. doi:https://doi.org/10.3390/jof6040269 ↩︎
3. Saleh MH, Rashedi I, Keating A. Immunomodulatory Properties of Coriolus versicolor: The Role of Polysaccharopeptide. Frontiers in Immunology. 2017;8. doi:https://doi.org/10.3389/fimmu.2017.01087 ↩︎
4. Dai X, Stanilka JM, Rowe CA, et al. Consuming Lentinula edodes (Shiitake) Mushrooms Daily Improves Human Immunity: A Randomized Dietary Intervention in Healthy Young Adults. Journal of the American College of Nutrition. 2015;34(6):478-487. doi:https://doi.org/10.1080/07315724.2014.950391 ↩︎
5. Mori K, Inatomi S, Ouchi K, Azumi Y, Tuchida T. Improving effects of the mushroom Yamabushitake (Hericium erinaceus) on mild cognitive impairment: a double-blind placebo-controlled clinical trial. Phytotherapy Research. 2009;23(3):367-372. doi:https://doi.org/10.1002/ptr.2634 ↩︎
6. Choi E, Oh J, Sung GH. Beneficial Effect of Cordyceps militaris on Exercise Performance via Promoting Cellular Energy Production. Mycobiology. 2020;48(6):512-517. doi:https://doi.org/10.1080/12298093.2020.1831135 ↩︎
7. Tang W, Gao Y, Chen G, et al. A Randomized, Double-Blind and Placebo-Controlled Study of a Ganoderma lucidum Polysaccharide Extract in Neurasthenia. Journal of Medicinal Food. 2005;8(1):53-58. doi:https://doi.org/10.1089/jmf.2005.8.53 ↩︎
8. National Cancer Institute. Medicinal Mushrooms (PDQ®)–Health Professional Version - National Cancer Institute. www.cancer.gov. Published November 30, 2016. https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/cam/hp/mushrooms-pdq ↩︎
9. Surendran G, Saye J, Binti Mohd Jalil S, et al. Acute effects of a standardised extract of Hericium erinaceus (Lion’s Mane mushroom) on cognition and mood in healthy younger adults: a double-blind randomised placebo-controlled study. Frontiers in Nutrition. 2025;12. doi:https://doi.org/10.3389/fnut.2025.1405796 ↩︎
10. Pallav K, Dowd SE, Villafuerte J, et al. Effects of polysaccharopeptide from Trametes Versicolor and amoxicillin on the gut microbiome of healthy volunteers. Gut Microbes. 2014;5(4):458-467. doi:https://doi.org/10.4161/gmic.29558 ↩︎
11. Hirsch KR, Smith-Ryan AE, Roelofs EJ, Trexler ET, Mock MG. Cordyceps militaris improves tolerance to high-intensity exercise after acute and chronic supplementation. Journal of Dietary Supplements. 2016;14(1):42-53. doi:https://doi.org/10.1080/19390211.2016.1203386 ↩︎
12. Reishi Mushroom | Memorial Sloan Kettering Cancer Center. www.mskcc.org. Published February 9, 2023. https://www.mskcc.org/cancer-care/integrative-medicine/herbs/reishi-mushroom ↩︎
13. https://www.facebook.com/nhswebsite. Herbal medicines. nhs.uk. Published October 2017. https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/herbal-medicines/ ↩︎
14. Botanicals | EFSA. www.efsa.europa.eu. https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/botanicals ↩︎